Een korte geschiedenis van Defender of the Crown - de eerste echt grote blockbuster voor de Amiga

Er was zeker geen gebrek aan spellen voor de Commodore Amiga. In feite werden er meer dan 3.900 spellen uitgebracht voor de machine. Als je een voormalige Amiga-eigenaar vraagt welke drie spellen hij zich het beste herinnert, is de kans groot dat Defender of the Crown een van de drie spellen zal zijn die ze uiteindelijk noemen, en dat ondanks het feit dat het spel eigenlijk geen bijzonder goede was. Sterker nog, een deel van het spel ontbrak en je kon het echt merken, maar waarom kijken zoveel mensen er met een glimlach op terug?

Defender of the Crown werd uitgebracht in 1986 en was een strategiespel, niet anders dan R.I.S.K. Het was ook een spel waarin je prinsessen moest redden, enorme katapulten moest afvuren op kastelen op prachtige open vlaktes, vechten met zwaarden en tegen andere ridders in verschillende steekspelentoernooien; het was 40 jaar geleden een magische ervaring. In vergelijking met andere games die destijds werden uitgebracht, was deze bijna als een interactieve film; Met zijn fantastische graphics stond het in schril contrast met de visueel eenvoudigere games die datzelfde jaar uitkwamen. Kijk maar naar Marble Madness, Leader Board Golf en King's Quest, die tot de andere populairste releases van dat jaar behoorden. Defender of the Crown zat visueel in een totaal andere klasse, maar als spel waren er dat jaar veel betere releases.

Om te begrijpen hoe Defender of the Crown is ontstaan, moeten we minstens twee of drie stappen terug doen en aan een korte geschiedenisles beginnen. Defender of the Crown was het eerste spel van Cinemaware, een bedrijf opgericht door ondernemer Robert Jacob. Hij was met zijn vrouw naar Los Angeles verhuisd nadat hij zijn vorige bedrijf in Chicago had verkocht en raakte al snel geïnteresseerd in games en de game-industrie binnen de uitgesproken bruisende creatieve scene van L.A.

Hij bracht enige tijd door in wat we nu de "homebrew-scene" noemen, maar destijds was het min of meer een groeiende game-industrie die overal opkwam. Hier zag hij jonge programmeurs zitten en games programmeren, maar deze jongeren hadden geen idee hoe ze deze games moesten afmaken en op de markt moesten brengen. Jacob dacht dat hij hen daar misschien mee kon helpen, dus begon hij te fungeren als een soort agent of tussenpersoon tussen deze programmeurs en de grote game-uitgevers zoals Electronic Arts, Activision, Mindscape en Epyx. Let op de naam Mindscape hier, want we komen er later op terug.

Door zijn werk als agent bezocht Jacob vele verschillende bedrijven, en tijdens een bezoek aan Island Graphics in verband met een klus waarvoor hij was aangenomen, kwam hij voor het eerst een Commodore Amiga tegen. Island Graphics had enkele prototypes tentoongesteld, aangezien zij destijds door Commodore waren ingehuurd om een tekenprogramma voor de machine te produceren. Hij was meteen gefascineerd door de vele mogelijkheden van de machine en nam een beslissing die zijn leven zou veranderen; Hij zou geen agent meer zijn voor andere game-ontwikkelaars, hij wilde zelf deel uitmaken van de actie.

Jacob richtte Cinemaware op, maar hij was technisch niet ingesteld en had geen interesse in programmeren, dus moest Cinemaware fungeren als uitgever van spellen die hij zelf had ontworpen en bedacht, met de ontwikkeling elders te vinden. Hij wilde daar geen deel van uitmaken. In de periode die volgde, ging Jacob verschillende samenwerkingen aan met verschillende mensen, waaronder zijn vriendin Kellyn Beeck, voormalig Software Acquisitions Manager bij Epyx. Samen ontwierpen ze vier spellen die ze op tijd op de markt wilden krijgen voor de lucratieve kerstverkopen in 1986 en werden verschillende contracten gesloten met verschillende externe ontwikkelaars die verantwoordelijk zouden zijn voor de ontwikkeling van deze spellen.

Een van deze bedrijven was Sculptured Software uit Salt Lake City, dat naam had gemaakt als "coders for hire" en voor het porten van games naar verschillende platforms. Ze kregen twee gedetailleerde ontwerpopdrachten voor twee verschillende spellen, waarvan één Defender of the Crown was, waar Jacob en Beeck, beiden filmliefhebbers, het meest in geloofden.

Sculptured Software zou het programma van het spel verzorgen, terwijl Jacob en Beeck het ontwerp verzorgden. Jacob geloofde zo sterk in Defender of the Crown dat hij een van de allerheetste Art Directors in de Commodore-kringen van die tijd aannam, namelijk een man genaamd James D. Sachs (waarschijnlijk het best bekend als Jim Sachs in deze kringen).

Sachs was een voormalig piloot van de Amerikaanse luchtmacht en autodidact digitaal kunstenaar en programmeur, en hij had naam gemaakt in Commodore-kringen met zijn zeer realistische beelden en kunstwerken, die veel gedetailleerder waren dan alles wat eerder was gezien. Zijn werken, waarvan je hier hieronder een paar voorbeelden kunt zien, beïnvloeden vandaag de dag nog steeds retrogame-ontwikkelaars, die zijn technieken bestuderen om te begrijpen hoe hij zulke gedetailleerde beelden met zoveel diepte en met zo weinig kleuren kon maken, gezien wat er 40 jaar geleden op computers beschikbaar was.

In een eerder interview vertelde Sachs dat Beeck, toen hij bij het project kwam, al storyboards had gemaakt voor de vele scènes van het spel en behoorlijk geïnspireerd was door de film "Ivanhoe" uit het begin van de jaren vijftig. Sachs kocht de film daarom op VHS en keek hem talloze keren, en hij kocht boeken over kastelen en forten, die hij diep bestudeerde. In de loop der tijd werden meer ontwerpers aangetrokken, omdat het een enorme klus was om al deze scènes met de hand pixel-te tekenen, en Sachs fungeerde als uitvoerend Art Director op het project; elk kunstwerk ging over zijn bureau om de consistentie en hoge kwaliteit te waarborgen waarvoor Sachs bekend stond.

Het werk aan Defender of the Crown was in volle gang en geruchten over het spel begonnen zich binnen Commodore-kringen te verspreiden. Het feit dat Sachs bij het project betrokken was, was genoeg om Amiga-fans op te letten. Vier maanden voordat het spel af zou zijn, leverde Sachs een grote lading illustraties aan Sculptured Software, en Jacob vloog naar Salt Lake City om te zien hoe de ontwikkeling vorderde. Tot zijn afschuw ontdekte hij dat de ontwikkelaars vrijwel geen vooruitgang hadden geboekt, noch bij Defender of the Crown, noch bij het andere project (SDI) waar ze voor Cinemaware voor waren ingehuurd.

Jacob had een deal gesloten met Mindscape, die hij kende van zijn eerdere werk als agent, zodat zij de distributie van Defender of the Crown in oktober van dat jaar zouden afhandelen, maar deze overeenkomst hing nu aan een zijden draadje en het zou een rampzalig debuut zijn voor Cinemaware als ze het spel niet op tijd zouden leveren.

Jacob nam nu een beslissing, uit pure noodzaak, die volledig inging tegen het concept van Cinemaware om zich niet direct met game-ontwikkeling te bemoeien. Hij kreeg contact met een man genaamd Robert J. Mical, die eerder aan het arcadespel Sinistar had gewerkt, en bood hem $26.000 (gelijk aan $76.400 in valuta van 2025) als hij de ontwerpdocumenten van Beeks en Jacob, Sachs' artwork en de muziek waarvoor Jacob toestemming had gekregen van componist Jim Cuomo kon nemen en er binnen drie maanden een spel van kon maken. Mical nam de taak op zich, een beslissing waar hij later bitter spijt van zou krijgen.

Een vroege versie van Defender of the Crown werd voor het eerst onthuld op de Los Angeles Commodore Show in september 1986 en trok enorme menigten nieuwsgierige gamers. De druk was groot en na bijna dag en nacht gewerkt te hebben, slaagde Mical er net in het werk af te maken. Hij was echter zo ontevreden over het resultaat dat hij zijn eigen naam uit de aftiteling van het spel verwijderde, en hij heeft in verschillende interviews beweerd dat hij vond dat Jacob niet helemaal eerlijk tegen hem was geweest over de omvang van de taak. Sachs was ook niet helemaal tevreden met Jacob en zei dat hij het project met "een bittere namaak" achterliet, en voegde eraan toe dat er nooit meer dan vijf manweken aan artwork is gebruikt, omdat Mical simpelweg geen tijd had om het binnen de extreem krappe deadline in het spel te verwerken.

Defender of the Crown werd bijna op tijd uitgebracht door Mindscape in november 1986. Het verkocht 20.000 exemplaren in de eerste twee maanden op de markt en verkocht uiteindelijk een indrukwekkende 250.000 exemplaren.

Wat veel mensen niet wisten, was dat een aanzienlijk deel van het spel nooit was afgerond, en omdat dit vóór het tijdperk van de day-one patches was, werd het uitgebracht zoals het was. Als je Defender of the Crown zelf hebt gespeeld, heb je waarschijnlijk gemerkt dat delen ervan, qua gameplaymechanieken, nogal onaf aanvoelden. Je herinnert je misschien hoe frustrerend het moeilijke lansgevechtstoernooi te paard was, omdat het volstrekt onmogelijk was om je lans te positioneren om te voorkomen dat je door je tegenstander van je paard werd geslagen. Defender of the Crown was geen geweldig spel, maar het was precies waar Amiga-fans op hadden gewacht.

Ondanks de relatief slechte staat van het spel qua gameplay, blijft het tot op de dag van vandaag een van de meest geliefde games op het platform. Hoe kan dat? Ten eerste komt het waarschijnlijk doordat het precies het spel was dat Amiga-fans nodig hadden. De Amiga was geen goedkope computer; het kostte ongeveer $700 in de VS (in 1986, let wel), dus veel mensen hadden HET SPEL nodig dat deze aankoop kon rechtvaardigen. Defender of the Crown deed precies dat, want het liet de wereld zien "waartoe de Commodore Amiga 500 in staat was".

Een andere reden is waarschijnlijk dat het de eerste echt grote blockbustergame was die de wereld liet zien hoe games er eigenlijk uit konden zien. Het is waarschijnlijk moeilijk te begrijpen in 2026, maar Defender of the Crown was anders dan alles wat iemand destijds eerder had gezien. De ultrarealistische graphics van Sachs waren een klasse apart, en ik kan me nog herinneren hoe ik keer op keer bewonderde die fantastische scènes waarin je achter een enorme katapult staat voor een enorm kasteel op een heuveltop in het prachtige Engelse platteland. Het was echt iets heel anders dan wat er toen op thuiscomputers beschikbaar waren.

In de jaren daarna porteerde Cinemaware Defender of the Crown naar een breed scala aan platforms, en veel daarvan waren betere games dan de Amiga-versie, omdat er verschillende scènes werden toegevoegd en een aantal problemen in de ports werden opgelost. Toch springt de Amiga-versie er in mijn ogen nog steeds uit als de mooiste versie, met Sachs' originele en verbluffende artwork.

Met Defender of the Crown maakte Cinemaware zijn debuut als gameontwikkelaar dat zowel zeer controversieel als zeer succesvol was. Robert Jacobs' liefde voor film kwam ook naar voren in de daaropvolgende spellen geproduceerd door Cinemaware. Het bedrijf richtte zich altijd op zeer gepolijste visuele titels, waar wij Amiga-eigenaren met plezier op terugkijken. De bekendste, afgezien van Defender of the Crown natuurlijk, zijn waarschijnlijk The King of Chicago (gangsterdrama), It Came from the Desert (B-film uit de jaren 50) en Rocket Ranger (retro sciencefiction met nazi's en jetpacks). Hoewel veel van de spellen konden tippen aan de hoge visuele kwaliteit van Defender of the Crown, waren bijna allemaal betere spellen dan Defender of the Crown zelf, maar geen van hen behaalde hetzelfde succes als Cinemaware's problematische debuuttitel.

Cinemaware ging in 1991 failliet en verschillende mensen die betrokken waren bij het Defender of the Crown-project gingen werken voor andere gamedevelopers zoals Disney Interactive, Microsoft en Electronic Arts. Mical, de man die de taak op zich nam om Defender of the Crown in drie maanden samen te stellen, heeft door de jaren heen gewerkt aan games zoals Killzone 2. InFamous, Uncharted 2: Among Thieves, God of War III, Ratchet & Clank: A Crack in Time en MotorStorm: Apocalypse.

Na de release van Defender of the Crown werkte Sachs aan verschillende projecten buiten de game-industrie, maar ook aan een andere Amiga-klassieker, namelijk het strategiespel Ports of Call. Na de sluiting van Cinemaware vroeg Commodore aan Sachs om Defender of the Crown II te maken voor de Amiga CD32, die echter alleen werd uitgebracht in Engeland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Sachs werd ook gevraagd een soort Director's Cut van het originele spel voor de CDTV te maken, waarvoor hij twee jaar de muziek programmeerde en componeerde, en waarvoor hij ook een geheel nieuwe visuele stijl creëerde. Helaas ging Commodore failliet voordat het spel kon worden uitgebracht.

In de jaren daarna zijn er verschillende versies van Defender of the Crown uitgebracht, zonder dat een van de oorspronkelijke makers erbij betrokken was. Onder andere werd Robin Hood: Defender of the Crown in 2003 uitgebracht voor PlayStation 2, Xbox en PC, en in 2007 werd een remake uitgebracht genaamd Defender of the Crown: Heroes Live Forever. In maart van dit jaar werd Defender of the Crown: The Legend Returns aangekondigd ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van het spel, en het komt later dit jaar naar Xbox Series X/S, PlayStation 5 en pc.

Je kunt proberen zoveel remakes te maken als je wilt, maar niets zal ooit tippen aan het eerste spel, ondanks alle problemen dat het had. Het is in feite veel meer dan alleen een spel; Het is een product dat voor het eerst liet zien hoe verhalende games gepresenteerd kunnen worden, en het maakte zo'n grote indruk op iedereen die het meemaakte dat de overgrote meerderheid het spel tot op de dag van vandaag nog steeds duidelijk herinnert. Je kunt dat soort dingen niet opnieuw maken, en misschien is Defender of the Crown precies het soort spel dat je gewoon zo kunt laten liggen.